Shloka 12
Mantri-Parīkṣā — Testing Ministers, Securing Counsel, and Ethical Criteria for Advisers (अध्याय ८४)
नैकमिच्छेद् गणं हित्वा स्वाच्चेदन्यतरग्रह: । यस्त्वेको बहुभि: श्रेयान् कामं॑ तेन गणं त्यजेत्,एक ओर एक व्यक्ति हो और दूसरी ओर एक समूह हो तो समूहको छोड़कर एक व्यक्तिको ग्रहण करनेकी इच्छा न करे। परंतु जो एक मनुष्य बहुत मनुष्योंकी अपेक्षा गुणोंमें श्रेष्ठ हो और इन दोनोंमेंसे एकको ही ग्रहण करना पड़े तो ऐसी परिस्थितिमें कल्याण चाहनेवाले पुरुषको उस एकके लिये समूहको त्याग देना चाहिये
naikam icched gaṇaṁ hitvā svāc ced anyataragrahaḥ | yas tv eko bahubhiḥ śreyān kāmaṁ tena gaṇaṁ tyajet ||
એક તરફ એક વ્યક્તિ અને બીજી તરફ એક સમૂહ હોય, તો સમૂહને છોડીને એક વ્યક્તિને ગ્રહણ કરવાની ઇચ્છા ન કરવી. પરંતુ જો તે એક પુરુષ ગુણોમાં અનેક કરતાં શ્રેષ્ઠ હોય અને બંનેમાંથી એકને જ પસંદ કરવું અનિવાર્ય હોય, તો કલ્યાણ ઇચ્છનારએ તે શ્રેષ્ઠ એક માટે સમૂહનો ત્યાગ કરવો જોઈએ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In ethical choice, do not lightly forsake the many for the sake of one; however, when one person’s excellence in virtue and benefit is decisively greater than that of the group, and a single choice is unavoidable, choosing that superior individual is justified.
Bhishma, in his Shanti Parva instruction on dharma and right conduct, offers a principle for weighing alternatives: ordinarily prefer the collective, but allow an exception when a uniquely superior person embodies greater good than the multitude.