Shloka 62
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
एकदोषा हि बहवो मृद्नीयुरपि कण्टकान् । मन्त्रभेदभयाद् राजंस्तस्मादेतद् ब्रवीमि ते,नरेश्वर! जब बहुत-से लोगोंपर एक ही तरहका दोष लगाया जाता है तो वे सब मिलकर एक हो जाते हैं और उस दशामें वे बड़े-बड़े कण्टकोंको भी मसल डालते हैं, अतः यह गुप्त विचार दूसरोंपर प्रकट न हो जाय, इसी भयसे मैं तुम्हें इस प्रकार एक-एक करके विरोधियोंके वधकी सलाह दे रहा हूँ
ekadoṣā hi bahavo mṛdnīyur api kaṇṭakān | mantrabhedabhayād rājan tasmād etad bravīmi te ||
ભીષ્મે કહ્યું—હે રાજન! જ્યારે ઘણા લોકો પર એક જ દોષ મૂકાય છે, ત્યારે તેઓ એક થઈ જાય છે; અને એક થયા પછી તેઓ મોટા ‘કાંટા’ સમા ભયંકર અવરોધોને પણ કચડી નાખે છે. તેથી આ ગુપ્ત મંત્રણા બહાર ન પડી જાય એ ભયથી હું કહું છું—વિરોધીઓને એક-એક કરીને સંભાળો.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma warns that a common accusation can unify many people into a powerful bloc; hence a ruler should prevent opponents from forming a united front by keeping strategy secret and addressing threats individually.
In Bhishma’s instruction on kingship (rājadharma) in the Shanti Parva, he gives pragmatic counsel to the king: secrecy is vital, because if adversaries learn the plan and feel collectively targeted, they may unite and become harder to overcome.