Shloka 33
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
Devanagari script
ददात्यस्मद्विधो<मात्यो बुद्धिसाहाय्यमापदि । वायसस्त्वेष मे राजन् ननु कार्याभिसंहित:,मेरे जैसा मन्त्री आपत्तिकालमें बुद्धिद्वारा सहायता देता है। राजन्! मेरा यह कौआ भी आपके कार्यसाधनमें संलग्न था; किंतु मारा गया (सम्भव है मेरी भी वही दशा हो)
Transliteration
dadāty asmad-vidho ’mātyo buddhi-sāhāyyam āpadi | vāyasas tv eṣa me rājan nanu kāryābhisaṁhitaḥ ||
Translation
ભીષ્મે કહ્યું—મારા જેવા અમાત્ય આપત્તિમાં બુદ્ધિ અને પરામર્શથી સહાય કરે છે. હે રાજન, મારું આ કાગડો પણ ખરેખર તમારા કાર્યસાધનમાં જોડાયેલું હતું; પરંતુ તે મારાયું—શક્ય છે એવી જ ગતિ મારી પણ થાય।
Word by Word
ददातिgives
ददाति:
TypeVerb
Rootदा (दाने)
FormLat (present), 3rd, singular, Parasmaipada
अस्मद्विधःone like me
अस्मद्विधः:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्-विध (प्रकार/सदृश)
Formmasculine, nominative, singular
अमात्यःminister
अमात्यः:
Karta
TypeNoun
Rootअमात्य
Formmasculine, nominative, singular
बुद्धि-साहाय्यम्help by counsel/intelligence
बुद्धि-साहाय्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि + साहाय्य
Formneuter, accusative, singular
आपदिin calamity
आपदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआपद्
Formfeminine, locative, singular
वायसःcrow
वायसः:
Karta
TypeNoun
Rootवायस
Formmasculine, nominative, singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
एषःthis
एषः:
TypePronoun
Rootएतद्
Formmasculine, nominative, singular
मेmy/of me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formgenitive, singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, vocative, singular
ननुindeed/surely
ननु:
TypeIndeclinable
Rootननु
कार्य-अभिसंहितःengaged in the task/purposefully employed for the work
कार्य-अभिसंहितः:
TypeAdjective
Rootकार्य + अभिसंहित (अभि-सम्-धा/हिता भावः; 'engaged/intent')
Formmasculine, nominative, singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaK
King (rājan)C
crow (vāyasa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes