Shloka 33

धन-राजधर्म संवादः

Discourse on Wealth and Royal Duty

Devanagari script

आसीदियं दिलीपस्य नृगस्य नहुषस्थ च,पहले यह पृथ्वी बारी-बारीसे राजा दिलीप, नृग, नहुष, अम्बरीष और मान्धाताके अधिकारमें रही है, वही इस समय आपके अधीन हो गयी है। अत: आपके समक्ष सर्वस्वकी दक्षिणा देकर द्रव्यमय यज्ञके अनुष्ठान करनेका अवसर प्राप्त हुआ है

Transliteration

āsīd iyaṃ dilīpasya nṛgasya nahuṣasya ca | ambarīṣasya māndhātuś ca kramād iyam mahī ||

Translation

અર્જુન બોલ્યો— આ પૃથ્વી પહેલાં ક્રમે રાજા દિલીપ, નૃગ, નહુષ, અંબરીષ અને માંધાતા જેવા શ્રેષ્ઠ નૃપોના અધિકારમાં રહી છે. હવે એ જ તમારા વશમાં આવી છે. તેથી સર્વસ્વને દક્ષિણા રૂપે અર્પણ કરતો દ્રવ્યમય યજ્ઞ કરવાનો અવસર તમને પ્રાપ્ત થયો છે.

Word by Word

• आसीत्: was
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ् (imperfect), 3, singular, परस्मैपद

• इयम्: this (she/this one)
• इयम्: Karta
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: feminine, nominative, singular

• दिलीपस्य: of Dilīpa
• Type: Noun
• Root: दिलीप (प्रातिपदिक)
• Form: masculine, genitive, singular

• नृगस्य: of Nṛga
• Type: Noun
• Root: नृग (प्रातिपदिक)
• Form: masculine, genitive, singular

• नहुषस्य: of Nahuṣa
• Type: Noun
• Root: नहुष (प्रातिपदिक)
• Form: masculine, genitive, singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

Speaker

अर्जुन उवाच

Characters & Entities

• Arjuna
• Earth (Pṛthvī/Mahī)
• King Dilīpa
• King Nṛga
• King Nahuṣa
• King Ambarīṣa
• King Māndhātṛ
• Dakṣiṇā (sacrificial fee)
• Yajña (sacrifice)