Shloka 24
धन-राजधर्म संवादः
Discourse on Wealth and Royal Duty
यः कृशार्थ: कृशगव: कृशभृत्य: कृशातिथि: । स वै राजन् कृशो नाम न शरीरकृश: कृश:,राजन्! जिसके पास धनकी कमी है, गौएँ और सेवक भी कम हैं तथा जिसके यहाँ अतिथियोंका आना-जाना भी बहुत कम हो गया है, वास्तवमें वही कृश (दुर्बल) कहलाने योग्य है। जो केवल शरीरसे कृश है, उसे कृश नहीं कहा जा सकता
yaḥ kṛśārthaḥ kṛśagavaḥ kṛśabhṛtyaḥ kṛśātithiḥ | sa vai rājan kṛśo nāma na śarīrakṛśaḥ kṛśaḥ ||
રાજન! જેના પાસે અર્થ ઓછો છે, જેના ગાયો ઓછી છે, સેવકો ઓછા છે અને જેના ઘરમાં અતિથિઓનું આવવું-જવું પણ વિરળ થઈ ગયું છે—એ જ ખરેખર ‘કૃશ’ (દીન/ક્ષીણ) કહેવાય. માત્ર શરીરે પાતળો હોય એટલે કોઈ ‘કૃશ’ નથી કહેવાતો.
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
The verse redefines ‘weakness’ as social and economic diminishment rather than mere bodily thinness: true ‘kṛśatā’ is the loss of means, cattle, dependents, and the flow of guests—markers of prosperity, responsibility, and dharmic household life.
Arjuna addresses a king and clarifies a moral distinction: he argues that the term ‘kṛśa’ should be applied to one whose household and resources have withered (wealth, cattle, servants, hospitality), not simply to someone who is physically lean.