Shloka 12
अध्याय ७२ — राजधर्मः: प्रजारक्षण, कर-नीति, दण्ड-नीति, अमात्य-नियोजन
Chapter 72 — Royal Duty: protection of subjects, taxation, punishment, and appointments
Devanagari script
गोपायितारं दातारं धर्मनित्यमतन्द्रितम् । अकामद्वेषसंयुक्तमनुरज्यन्ति मानवा:
Translation
જે રાજા આળસ છોડીને, કામના અને દ્વેષથી રહિત રહી, સદા પ્રજાની રક્ષા કરે છે, દાન આપે છે અને સતત ધર્મ-ન્યાયમાં તત્પર રહે છે—તેના પ્રત્યે લોકો અનુરૂપ્ત થાય છે.
Word by Word
गोपायितारम्protector (one who protects)
गोपायितारम्:
Karma
TypeNoun
Rootगोपायितृ (धातु: गोपाय्)
FormMasculine, Accusative, Singular
दातारम्giver, donor
दातारम्:
Karma
TypeNoun
Rootदातृ (धातु: दा)
FormMasculine, Accusative, Singular
धर्मनित्यम्ever devoted to dharma
धर्मनित्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootधर्म-नित्य
FormMasculine, Accusative, Singular
अतन्द्रितम्unwearied, vigilant
अतन्द्रितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअ-तन्द्रित
FormMasculine, Accusative, Singular
अकामद्वेषसंयुक्तम्free from desire and hatred (lit. not associated with desire/hatred)
अकामद्वेषसंयुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअकाम-द्वेष-संयुक्त
FormMasculine, Accusative, Singular
अनुरज्यन्तिbecome attached, are devoted
अनुरज्यन्ति:
TypeVerb
Rootअनु-रञ्ज्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
मानवाःpeople, men
मानवाः:
Karta
TypeNoun
Rootमानव
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes