Shloka 14
Yudhiṣṭhira’s Lament for Karṇa and Renunciation-Oriented Self-Assessment (शोक-प्रलापः / त्याग-प्रवृत्तिः)
उपवासैस्तथेज्याभिव्रतकौतुकमड़लै: । लभन्ते मातरो गर्भान् मासान् दश च बिशभ्रति
yudhiṣṭhira uvāca | upavāsais tathejābhir vratakautukamaṅgalaiḥ | labhante mātaro garbhān māsān daśa ca bibhrati | iha cāmutra caiveti kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ |
યુધિષ્ઠિર બોલ્યા—ઉપવાસ, યજ્ઞ, વ્રત, કૌતુક અને મંગલમય ક્રિયાઓ દ્વારા માતાઓ ગર્ભપ્રાપ્તિ ઇચ્છે છે અને દસ મહિના સુધી ગર્ભ ધારણ કરીને તેનું પોષણ કરે છે. ‘ઇહલોકમાં પણ અને પરલોકમાં પણ’ એમ વિચારીને તે દીન સ્ત્રીઓ ફળની આશાથી જ બધું કરે છે.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how even intimate, nurturing acts (pregnancy and child-rearing) are often intertwined with expectation of ‘fruit’—benefit in this world and the next—thus pointing to the ethical tension between selfless care and result-driven motivation (phala-āśā).
Yudhiṣṭhira reflects on mothers performing religious disciplines—fasts, sacrifices, vows, and auspicious rites—to obtain and protect a child, then bearing the pregnancy for ten months, motivated by the hope that a virtuous, strong child will secure happiness for them both here and hereafter.