Shloka 16
राज्ञोऽभिषेकः, अराजकदोषः, दण्डधारणस्य आवश्यकता
Royal Consecration, the Fault of Kinglessness, and the Necessity of Enforcement
मृत्युर्वा रक्षणं वेति यस्य राज्ञो विनिश्चय: । प्राणद्यूते ततस्तस्य ब्रह्माश्रमप्द भवेत्
mṛtyur vā rakṣaṇaṃ veti yasya rājño viniścayaḥ | prāṇadyūte tataḥ tasya brahmāśramapadaṃ bhavet ||
ભીષ્મે કહ્યું—જે રાજા યુદ્ધમાં પ્રાણની બાજી લગાવી “હું મરી જઈશ અથવા રાજ્યનું રક્ષણ કરીને જ રહીશ” એવા દૃઢ નિશ્ચયથી શત્રુનો સામનો કરે છે, તેને પણ બ્રહ્માશ્રમ—અર્થાત્ સંન્યાસ-આશ્રમના અનુશાસનનું—ફળ પ્રાપ્ત થાય છે।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler who risks his life with unwavering resolve to protect his realm—accepting death rather than abandoning duty—earns a spiritual merit comparable to that of the renunciant ideal (brahma-āśrama). The verse elevates selfless, duty-bound courage to the level of ascetic spiritual attainment.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on dharma and right conduct. Here he explains that a king who faces battle with life as the stake, determined either to die or to protect, gains the fruit associated with the Brahma-āśrama—linking righteous kingship and battlefield self-sacrifice with high spiritual reward.