Shloka 13
Cāturāśramya-dharma—Marks of the Four Āśramas (चातुराश्रम्यधर्मः)
मान्धातोवाच यवना: किराता गान्धाराक्षीना: शबरबर्बरा: | शकास्तुषारा: कड्काश्च पह्लवाश्चान्ध्रमद्रका:
māndhātovāca—yavanāḥ kirātā gāndhārāḥ cīnāḥ śabarabarbarāḥ | śakās tuṣārāḥ kaṅkāś ca pahlavāś cāndhramadrakāḥ ||
માંધાતા બોલ્યા—ભગવન્! મારા રાજ્યમાં સર્વ દિશાઓમાં અનેક મ્લેચ્છ લોકો વસે છે—યવન, કિરાત, ગાંધાર, ચીન, શબર અને બર્બર; શક, તુષાર, કંક, પહ્લવ, તેમજ આંધ્ર અને મદ્રક. તેમામાં કેટલાક બ્રાહ્મણો અને ક્ષત્રિયોની સંતતિ પણ છે, અને કેટલાક વૈશ્ય-શૂદ્ર પણ—જે ધર્મથી પતિત થયા છે. તેઓ બધા ચોરી અને લૂંટથી જીવિકા ચલાવે છે. આવા લોકો ધર્મનું આચરણ કેવી રીતે કરશે? અને મારા જેવા રાજાઓ તેમને મર્યાદા અને શિસ્તમાં કેવી રીતે સ્થાપિત કરે?
इन्द्र उवाच
Educational Q&A
The verse frames a classic rāja-dharma problem: when diverse communities—including those seen as outside Vedic norms and those who have ‘fallen’ from proper conduct—live within a kingdom and survive by crime, the king must find a way to bring them under maryādā (disciplined limits) so that social order and dharma can function.
King Māndhātā addresses Indra, describing the presence of many frontier/foreign peoples and socially degraded groups in his realm, noting their reliance on theft and robbery, and asks how they can be made to practice dharma and how a ruler should regulate and reform them.