Shloka 9
Brāhmaṇa-Dharma, Āśrama Eligibility, and the Primacy of Rāja-Dharma (Śānti Parva 63)
वृद्धा कृषिवणिक्त्वेन जीवसंजीवनेन च । वेत्तुमहसि राजेन्द्र स्वाध्यायगणितं महत्,राजेन्द्र! वैश्यकी व्याज लेनेवाली वृत्ति, खेती और वाणिज्यके समान तथा क्षत्रियके प्रजापालनरूप कर्मके समान ब्राह्मणोंके लिये वेदाभ्यासरूपी कर्म ही महान् है--ऐसा तुम्हें समझना चाहिये
vṛddhā kṛṣivaṇiktvena jīvasaṃjīvanena ca | vettum arhasi rājendra svādhyāyagaṇitaṃ mahat ||
યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—રાજેન્દ્ર, આ સમજવું જોઈએ: જેમ વૈશ્યની મહાન જીવનવૃત્તિ વ્યાજે ધિરાણ આપવું, ખેતી અને વાણિજ્ય છે, અને જેમ ક્ષત્રિયનો ધર્મ પ્રજાનું રક્ષણ-પાલન તથા શાસન છે, તેમ બ્રાહ્મણો માટે ખરેખર મહાન કર્મ સ્વાધ્યાય—વેદાધ્યયન અને જપ—એ જ છે.
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse frames dharma through role-based duties: livelihood and social function differ by varna, and for Brāhmaṇas the highest, defining work is svādhyāya—disciplined Vedic study and recitation—paralleling the Vaiśya’s economic occupations and the Kṣatriya’s duty of protecting subjects.
In Śānti Parva’s instruction on dharma after the war, Yudhiṣṭhira addresses the senior authority (Bhīṣma) and articulates a comparison of occupational duties, emphasizing that Brāhmaṇas are primarily sustained and defined by sacred learning (svādhyāya), just as other social orders are defined by their respective functions.