Shloka 107

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

Devanagari script

यश्षात्र धर्मो नित्योक्तो दण्डनीतिव्यपाश्रय: | तमशड्ुक: करिष्यामि स्ववशो न कदाचन

Transliteration

yaḥ kṣātra-dharmo nityokto daṇḍanīti-vyapāśrayaḥ | tam aśaṅkaḥ kariṣyāmi svavaśo na kadācana ||

Translation

વેદમાં દંડનીતિ પર આધારિત જે ક્ષાત્રધર્મ નિત્ય કહેવાયો છે, તેનો હું નિઃશંકપણે પાલન કરીશ; કદી સ્વેચ્છાચારી નહીં બનું.

Word by Word

• यः: which/that (who)
• यः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• क्षात्रः: royal; pertaining to kshatriya rule
• क्षात्रः: Karta
• Type: Adjective
• Root: क्षात्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• धर्मः: duty; law; dharma
• धर्मः: Karta
• Type: Noun
• Root: धर्म
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• नित्यः: eternal; constant
• नित्यः: Karta
• Type: Adjective
• Root: नित्य
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उक्तः: said; declared
• उक्तः: Karta
• Type: Participle
• Root: वच्
• Form: Masculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)

• दण्डनीति-व्यपाश्रयः: based on/depending on the policy of punishment (dandaniti)
• दण्डनीति-व्यपाश्रयः: Karta
• Type: Adjective
• Root: व्यपाश्रय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तम्: that (him/it)
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अशङ्कः: without doubt; unhesitating
• अशङ्कः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अशङ्क
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• करिष्यामि: I shall do; I shall perform
• करिष्यामि: Karta
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: Simple Future (लृट्), 1st, Singular, Parasmaipada

• स्ववशः: self-willed; acting under one’s own control
• स्ववशः: Karta
• Type: Adjective
• Root: स्ववश
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• कदाचन: ever; at any time
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचन

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma