Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)

परिहासश्च भृत्यैस्ते नात्यर्थ वदतां वर । कर्तव्यो राजशार्दूल दोषमत्र हि मे शृूणु,वक्ताओंमें श्रेष्ठ राजसिंह! तुम्हें सेवकोंके साथ अधिक हँसी-मजाक नहीं करना चाहिये; इसमें जो दोष है, वह मुझसे सुनो

parihāsaś ca bhṛtyais te nātyarthaṁ vadatāṁ vara | kartavyo rājaśārdūla doṣam atra hi me śṛṇu ||

ભીષ્મે કહ્યું—વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ, રાજસિંહ! તારે સેવકો સાથે અતિશય હાસ્ય‑પરिहास અને મજાક ન કરવી જોઈએ. આવી અતિપરિચિતતામાં જે દોષ છે તે મારી પાસેથી સાંભળ.

परिहासःjesting, joking
परिहासः:
Karta
TypeNoun
Rootपरिहास
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भृत्यैःwith servants
भृत्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootभृत्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
तेof you/your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Genitive, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अत्यर्थम्excessively, too much
अत्यर्थम्:
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थ
वदताम्of those speaking (i.e., who speak)
वदताम्:
TypeVerb
Rootवद्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Genitive, Plural
वरO best one
वर:
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Vocative, Singular
कर्तव्यःshould be done / is to be done
कर्तव्यः:
TypeVerb
Rootकृ
Formतव्यत् (gerundive/obligative), Masculine, Nominative, Singular
राजशार्दूलO tiger among kings
राजशार्दूल:
TypeNoun
Rootराजशार्दूल
FormMasculine, Vocative, Singular
दोषम्fault, defect
दोषम्:
Karma
TypeNoun
Rootदोष
FormMasculine, Accusative, Singular
अत्रhere, in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
मेfrom me
मे:
Apadana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormMasculine, Ablative, Singular
शृणुhear (you)
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
R
rājaśārdūla (the king addressed, traditionally Yudhiṣṭhira)
B
bhṛtya (servants/retainers)