Shloka 19
Rāma–Jāmadagnya-janma-kāraṇa and Kṣatra-kṣaya
Paraśurāma’s origins and the depletion/restoration of kṣatriya lineages
सत्यवतीके गर्भगत बालकको देखकर भृगुश्रेष्ठ ऋचीकने अपनी उस देवरूपिणी पत्नीसे कहा--'भद्रे! तुम्हारी माताने चर बदलकर तुम्हें ठग लिया। तुम्हारा पुत्र अत्यन्त क्रोधी और क्रूरकर्म करनेवाला होगा ।। उत्पत्स्यति च ते भ्राता ब्रह्म भूतस्तपोरत: । विश्व हि ब्रह्म सुमहच्चरौ तव समाहितम्
utpatsyati ca te bhrātā brahma-bhūtas tapo-rataḥ | viśvaṁ hi brahma sumahac carau tava samāhitam ||
સત્યવતીના ગર્ભસ્થ બાળકને જોઈ ભૃગુશ્રેષ્ઠ ઋચીકે પોતાની દેવરૂપિણી પત્નીને કહ્યું— “ભદ્રે! તારી માતાએ ચરુ બદલીને તને છેતરેલી છે. તારો પુત્ર અત્યંત ક્રોધી અને ક્રૂર કર્મ કરનાર થશે. અને તારો એક ભાઈ પણ જન્મશે—તપસ્યા વડે બ્રહ્મસ્વરૂપ થયેલો, તપોરત; કારણ કે તારા ચરુમાં જ તે મહાન સર્વવ્યાપી બ્રહ્મતેજ સંહિત કરવામાં આવ્યું છે.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that spiritual intention and disciplined austerity (tapas) can shape destiny and character: ritual potency is not merely external, but carries ethical and psychological consequences, producing divergent temperaments—one oriented to ascetic realization, another to harsh action—depending on what is ‘concentrated’ into one’s formation.
Within the Ṛcīka–Satyavatī episode, a sacrificial preparation (caru) meant to determine the nature of offspring has been exchanged, and Ṛcīka foresees the results: Satyavatī will have a brother born with Brahman-like, ascetic qualities, because the great spiritual force has been placed into her portion of the oblation.