Shloka 21
शान्ति पर्व (अध्याय 38): युधिष्ठिरस्य राजधर्म-जिज्ञासा तथा भीष्मोपसर्पण-प्रस्तावना | Shanti Parva Chapter 38: Yudhishthira’s Inquiry into Rajadharma and the Prelude to Approaching Bhishma
Devanagari script
ततो दुन्दुभिनिर्घोष: शंखानां च मनोरम: । जयं प्रवदतां तत्र स्वनः प्रादुरभून्नप,नरेश्वर! तदनन्तर दुन्दुभियों और शंखोंकी मनोरम ध्वनि होने लगी, जय-जयकार करनेवालोंका गम्भीर घोष वहाँ प्रकट होने लगा
Transliteration
tato dundubhinirghoṣaḥ śaṅkhānāṃ ca manoramaḥ | jayaṃ pravadatāṃ tatra svanaḥ prādurabhūn nṛpa naraśvara |
Translation
નૃપ! ત્યારબાદ દુન્દુભિઓનો ગંભીર નાદ અને શંખોની મનોહર ધ્વનિ થવા લાગી; ત્યાં ‘જય’ ઉચ્ચારનારાઓનો ઘનઘોર ઘોષ પ્રગટ થયો।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
दुन्दुभि-निर्घोषःthe sound/roar of drums
दुन्दुभि-निर्घोषः:
Karta
TypeNoun
Rootनिर्घोष (प्रातिपदिक); दुन्दुभि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शङ्खानाम्of conches
शङ्खानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootशङ्ख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formअव्यय
मनोरमःdelightful, pleasing
मनोरमः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootमनोरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जयम्"victory" (as the cry 'jaya')
जयम्:
Karma
TypeNoun
Rootजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रवदताम्of those uttering/proclaiming
प्रवदताम्:
Sambandha
TypeVerb
Rootप्र-√वद् (धातु) ; प्रवदत् (वर्तमान कृदन्त)
Formषष्ठी, बहुवचन (वर्तमान-कर्तरि-शतृ)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formअव्यय
स्वनःsound, noise
स्वनः:
Karta
TypeNoun
Rootस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रादुरभूत्arose, became manifest
प्रादुरभूत्:
TypeVerb
Rootप्रादुर्-√भू (धातु)
Formलुङ् (अङ्गत/अorist), प्रथमपुरुष, एकवचन
नृपO king
नृप:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
नरेश्वरO lord of men
नरेश्वर:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनर-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaN
nṛpa (king)N
naraśvara (lord of men)D
dundubhi (kettle-drums)Ś
śaṅkha (conches)J
jaya (victory-cry)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes