Shloka 5
Devanagari script
ब्राह्मण उवाच धर्मारण्यं हि मां विद्धि नागं द्रष्टमिहागतम् । पद्मनाभं द्विजश्रेष्ठ तत्र मे कार्यमाहितम्,ब्राह्मणने कहा--द्विजश्रेष्ठ! आपको विदित हो कि मेरा नाम धर्मरिण्य है। मैं नागराज पद्मनाभका दर्शन करनेके लिये यहाँ आया हूँ। उन्हींसे मुझे कुछ काम है
Translation
બ્રાહ્મણે કહ્યું—દ્વિજશ્રેષ્ઠ! જાણો કે મારું નામ ધર્મારણ્ય છે. નાગરાજ પદ્મનાભના દર્શન કરવા હું અહીં આવ્યો છું; તેમની પાસે મારું એક કાર્ય છે.
Word by Word
ब्राह्मणःthe Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
धर्मारण्यंDharma-forest (name: Dharmāraṇya)
धर्मारण्यं:
Karma
TypeNoun
Rootधर्मारण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Accusative, Singular
विद्धिknow (you)
विद्धि:
TypeVerb
Rootविद्
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
नागम्the serpent (Nāga)
नागम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
TypeVerb
Rootदृश्
FormInfinitive (Tumun)
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
आगतम्come/arrived
आगतम्:
TypeVerb
Rootआ-गम्
FormPast passive participle (kta), Masculine, Accusative, Singular
पद्मनाभम्Padmanābha (lotus-naveled; proper name)
पद्मनाभम्:
Karma
TypeNoun
Rootपद्मनाभ
FormMasculine, Accusative, Singular
द्विजश्रेष्ठO best of the twice-born
द्विजश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootद्विजश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
तत्रthere/with him
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
मेmy/of me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
कार्यम्a task/business
कार्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Nominative, Singular
आहितम्has been placed/assigned (to me)
आहितम्:
TypeVerb
Rootआ-धा
FormPast passive participle (kta), Neuter, Nominative, Singular
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes