Shloka 18
Prāyaścitta-vidhāna: Tapas, Dāna, Vrata, and Proportional Expiation (प्रायश्चित्तविधानम्)
क्षयं शोकं प्रकुर्वाणो न म्रियेत यदा नर: । शस्त्रादिभिरुपाविष्ट स्त्रिरात्रं तत्र निर्दिशेत्,“यदि पुत्र आदिकी मृत्युके कारण शोक करनेवाला पुरुष आमरण उपवास करनेके लिये बैठ जाय अथवा शस्त्र आदिसे आत्मघातकी चेष्टा करे; परंतु उसकी मृत्यु न हो, उस दशामें भी उस निन्द्यकर्मके लिये जो चेष्टा की गयी थी, उसके दोषकी निवृत्तिके लिये उसे तीन रातका उपवास बताना चाहिये
kṣayaṃ śokaṃ prakurvāṇo na mriyeta yadā naraḥ | śastrādibhir upāviṣṭaḥ strirātraṃ tatra nirdiśet ||
વ્યાસે કહ્યું—જ્યારે કોઈ પુરુષ શોક અને ક્ષયથી વ્યાકુળ થઈ પ્રાણત્યાગના નિશ્ચયથી બેસી જાય—આમરણ ઉપવાસથી હોય કે શસ્ત્રાદિ દ્વારા આત્મઘાતનો પ્રયત્ન કરીને—પણ તેની મૃત્યુ ન થાય, તો પણ તે નિંદ્ય કર્મ-ચેષ્ટાના દોષનિવૃત્તિ માટે ત્રણ રાત્રિનો ઉપવાસ પ્રાયશ્ચિત્તરૂપે નિર્દેશવો જોઈએ.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Even an unsuccessful attempt at self-destruction—motivated by grief or loss—is treated as a blameworthy act in dharma discourse, and it requires expiation; here, the prescribed remedy is a three-night fast.
Vyāsa states a rule of conduct and penance: if a person, driven by sorrow, undertakes fasting to death or tries to kill himself with weapons but survives, a three-night observance (fast) should be enjoined to remove the fault of the attempted act.