Shloka 15
Prāyaścitta-vidhāna: Tapas, Dāna, Vrata, and Proportional Expiation (प्रायश्चित्तविधानम्)
Devanagari script
ऊर्ध्व भवति संदेहादिह दृष्टार्थमेव च । अपेक्षापूर्वकरणात् प्रायश्षित्तं विधीयते
Translation
પ્રાણ વિષે સંશય ન હોય ત્યારે, અથવા અહીં કોઈ પ્રત્યક્ષ લાભ માટે જે કર્મ અશુભ બની જાય—તે જાણીને (અપેક્ષા-પૂર્વક) કરવાના કારણે, તેના દોષનિવારણ માટે પ્રાયશ્ચિત્તનું વિધાન કરવામાં આવ્યું છે.
Word by Word
ऊर्ध्वम्upwards; above; (figuratively) further/onward
ऊर्ध्वम्:
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व
भवतिbecomes; arises; occurs
भवति:
TypeVerb
Rootभू
FormLat (present indicative), 3, singular, Parasmaipada
संदेहात्from doubt; due to doubt
संदेहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसंदेह
Formmasculine, ablative, singular
इहhere; in this world/context
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
दृष्टार्थम्a visible/manifest purpose; tangible benefit
दृष्टार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootदृष्टार्थ
Formneuter, accusative, singular
एवindeed; only; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपेक्षापूर्वकरणात्from doing with expectation/intent; because of deliberate performance
अपेक्षापूर्वकरणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअपेक्षापूर्वकरण
Formneuter, ablative, singular
प्रायश्चित्तम्expiation; penance
प्रायश्चित्तम्:
Karta
TypeNoun
Rootप्रायश्चित्त
Formneuter, nominative, singular
विधीयतेis prescribed; is enjoined
विधीयते:
TypeVerb
Rootधा (वि + धा)
FormLat (present indicative), passive, 3, singular
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes