Shloka 5
Adhyāya 353 — Kathā-prāmāṇya (Authority of Transmission) and the Brāhmaṇa’s Ascetic Resolve
विश्वमूर्धा विश्वभुजो विश्वपादाक्षिनासिक: । एकक्षरति क्षेत्रेषु स्वैरचारी यथासुखम्
viśvamūrdhā viśvabhujo viśvapādākṣināsikaḥ | ekakṣarati kṣetreṣu svairacārī yathāsukham ||
સમગ્ર વિશ્વ જ તેનું મસ્તક છે; વિશ્વ જ તેની ભુજાઓ, પગ, નેત્રો અને નાસિકા છે. તે એકમાત્ર પુરુષોત્તમ સર્વ ક્ષેત્રોમાં સ્વચ્છંદપણે, પોતાની ઇચ્છા મુજબ, સુખપૂર્વક વિચરે છે.
पितामह उवाच
Educational Q&A
The verse presents the Supreme principle as all-pervading and cosmic in form—every limb and faculty of perception is the universe itself. It implies that the ultimate reality (the One Imperishable) is not confined to a single body or place but moves through all ‘fields’ (kṣetras), transcending limitation and acting in complete freedom.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on higher dharma and liberation-oriented knowledge. Here he describes the nature of the supreme being/self in expansive, cosmic terms, emphasizing omnipresence and sovereignty over all domains of existence.