Shloka 61
Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon
Devanagari script
एष एकान्तथर्मस्ते कीर्तितो नृपसत्तम । मया गुरुप्रसादेन दुर्विज्ञेयोडकृतात्मभि:
Translation
નૃપશ્રેષ્ઠ! ગુરુકૃપાથી જાણેલો આ એકાંતધર્મ—અનન્ય ભક્તિરૂપ ધર્મ—મેં તને વર્ણવ્યો છે. જેમનું અંતઃકરણ શુદ્ધ નથી, એવા લોકો માટે આ ધર્મનું જ્ઞાન અત્યંત દુર્લભ છે.
Word by Word
एषःthis
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एकान्तधर्मःexclusive (single-minded) dharma
एकान्तधर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootएकान्तधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
तेto you / for you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
कीर्तितःhas been proclaimed/declared
कीर्तितः:
TypeVerb
Rootकीर्त्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular, Passive/resultative
नृपसत्तमO best of kings
नृपसत्तम:
TypeNoun
Rootनृपसत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
गुरुप्रसादेनby the guru's grace
गुरुप्रसादेन:
Karana
TypeNoun
Rootगुरुप्रसाद
FormMasculine, Instrumental, Singular
दुर्विज्ञेयःhard to be known/understood
दुर्विज्ञेयः:
TypeAdjective
Rootदुर्विज्ञेय
Formयत् (gerundive/necessitative; 'to be known'), Masculine, Nominative, Singular
अकृतात्मभिःby those of unrefined/undisciplined mind
अकृतात्मभिः:
Karana
TypeNoun
Rootअकृतात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes