Shloka 50
Prāyaścitta and Contextual Non-Culpability (प्रायश्चित्त-निमित्त-अदोषवाद)
अथवा ते घृणा काचित् प्रायश्षित्तं चरिष्यसि । मा त्वेवानार्यजुष्टेन मन्युना निधनं गम:
athavā te ghṛṇā kācit prāyaścittaṁ cariṣyasi | mā tv evānāryajuṣṭena manyunā nidhanaṁ gamaḥ ||
અથવા ભૂતકાળની ઘટનાઓને કારણે તારા મનમાં કોઈ ઘૃણા કે પશ્ચાત્તાપ બાકી હોય તો તેના માટે પ્રાયશ્ચિત્ત કર; પરંતુ અનાર્યો દ્વારા સેવિત એવા શોક કે ક્રોધના વશમાં પડીને આત્મવિનાશ (આત્મહત્યા) તરફ ન જા.
व्यास उवाच
Educational Q&A
If remorse or aversion arises from past deeds, it should be addressed through prāyaścitta (ethical expiation and reform), not through self-destruction. Anger-driven despair is labeled 'anārya'—unworthy of a noble person—and must not govern one’s actions.
Vyāsa counsels a distressed listener who is burdened by memories of earlier events. He offers a dharmic remedy—expiation and inner correction—while explicitly warning against yielding to ignoble anger or grief that could lead to choosing death.