Shloka 206
Prāyaścitta and Contextual Non-Culpability (प्रायश्चित्त-निमित्त-अदोषवाद)
शरीरस्य विमोक्षेण मुच्यते कर्मणो5शुभात् । गुरुपत्नीगमन करनेवाला मनुष्य तपायी हुई लोहेकी शिलापर सो जाय अथवा अपनी मृत्रेन्द्रिय काटकर ऊपरकी ओर देखता हुआ आगे बढ़ता चला जाय। इस प्रकार शरीर छूट जानेपर वह उस पापकर्मसे मुक्त हो जाता है
śarīrasya vimokṣeṇa mucyate karmaṇo'śubhāt |
શરીરનો વિમોચન (અર્થાત્ મૃત્યુ) થતાં મનુષ્ય અશુભ કર્મના ભારથી મુક્ત થાય છે. ખાસ કરીને ગુરુપત્નીગમન જેવા ઘોર અપરાધ માટે શાસ્ત્રમાં કઠોર પ્રાયશ્ચિત્તો દર્શાવ્યા છે—તપ્ત લોખંડની શિલા પર શયન કરવું, અથવા પોતાની ગુપ્તેન્દ્રિય કાપીને ઉપર નજર રાખતાં આગળ વધતા જવું. આ રીતે જ્યારે શરીર અંતે પડી જાય, ત્યારે તે પાપકર્મથી મુક્ત ગણાય છે.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse asserts that the severest sins are portrayed as requiring drastic expiation; ultimately, the ‘release of the body’ (death) is described as ending the sinner’s connection to that inauspicious act and its immediate burden. Ethically, it functions as a deterrent and a warning about the gravity of violating the guru’s household.
Vyāsa is describing the fate and expiatory options for a person guilty of approaching the teacher’s wife. The passage depicts extreme penances—self-harm and enduring unbearable heat—culminating in death, after which the text says the person is freed from that sinful deed.