Shloka 83
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
Devanagari script
प्रवृत्तिलक्षणश्वैव धर्मो नारायणात्मक: । नारायणात्मको गन्धो भूमौ श्रेष्ठतम: स्मृत:,प्रवृत्तिकूप धर्म भी नारायणका ही स्वरूप है। भूमिका श्रेष्ठम गुण गन्ध भी नारायणमय ही है
Transliteration
pravṛttilakṣaṇaś caiva dharmo nārāyaṇātmakaḥ | nārāyaṇātmako gandho bhūmau śreṣṭhatamaḥ smṛtaḥ ||
Translation
પ્રવૃત્તિલક્ષણવાળો ધર્મ પણ નારાયણસ્વરૂપ છે. અને ધરતીમાં જે શ્રેષ્ઠતમ સુગંધ માનવામાં આવે છે, તે પણ નારાયણમય જ સ્મૃત છે.
Word by Word
प्रवृत्ति-लक्षणःhaving the characteristic of pravṛtti (worldly activity)
प्रवृत्ति-लक्षणः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवृत्तिलक्षण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
धर्मःdharma; righteousness; law
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
नारायण-आत्मकःof the nature/essence of Nārāyaṇa
नारायण-आत्मकः:
Karta
TypeAdjective
Rootनारायणात्मक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
नारायण-आत्मकःof the nature of Nārāyaṇa
नारायण-आत्मकः:
Karta
TypeAdjective
Rootनारायणात्मक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
गन्धःsmell; fragrance; (subtle) quality
गन्धः:
Karta
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
भूमौin/on the earth
भूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative, Singular
श्रेष्ठतमःthe best; most excellent
श्रेष्ठतमः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठतम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मृतःis considered/remembered (as)
स्मृतः:
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशग्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaN
NārāyaṇaB
Bhūmi (earth)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes