Shloka 73
Adhyāya 348: Nāga–Nīgabhāryā Saṃvāda on Anger, Hope, and Ethical Response
आत्मा हि पुरुषव्याप्र ज्ञेयो विष्णुरिति स्थिति: । पुरुषसिंह! भगवान् विष्णुको सबका आत्मा जानना चाहिये। यही वास्तविक स्थिति है। कोई भी मनुष्य भला अपने आत्माके साथ द्वेष कैसे कर सकता है?
ātmā hi puruṣavyāptaḥ jñeyo viṣṇur iti sthitiḥ | puruṣasiṃha! bhagavān viṣṇuḥ sarveṣāṃ ātmā jñātavyaḥ | eṣā eva yathārthā sthitiḥ | kaścid api manuṣyaḥ kathaṃ nāma svātmanā saha dveṣaṃ kuryāt?
વૈશમ્પાયન બોલ્યા—હે પુરુષસિંહ! જે આત્મા સર્વમાં વ્યાપી રહ્યો છે, તેને જ વિષ્ણુ તરીકે જાણવો—આ જ યથાર્થ સ્થિતિ છે. આ જ પરમ સત્ય છે. તો મનુષ્ય પોતાના આત્મા પ્રત્યે દ્વેષ કેવી રીતે કરી શકે?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Recognize the all-pervading Ātman as Viṣṇu present in every being; therefore hatred toward others is irrational and unethical, since it amounts to hatred toward one’s own Self.
Vaiśampāyana continues an instruction in Śānti Parva, addressing a listener as “puruṣasiṃha,” and frames a metaphysical-ethical point: the Lord as the inner Self of all makes enmity and hatred contrary to truth and dharma.