Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Adhyāya 348: Nāga–Nīgabhāryā Saṃvāda on Anger, Hope, and Ethical Response

स हि परमगुरुर्जनभुवनपति: पृथुधरणिधर: श्रुतिविनयनिधि: । शमनियमनिधिर्द्धिजपरमहित- स्तव भवतु गतिहरिरमरहित:,वे परम गुरु, जनपति, भुवनपति, विशाल पृथ्वीको धारण करनेवाले, वेदज्ञान और विनयके भण्डार, शम और नियमकी निधि, ब्राह्मणोंके परम हितैषी तथा देवताओंके हितचिन्तक श्रीहरि तुम्हारे आश्रय हों

sa hi paramagurur janabhuvanapatiḥ pṛthudharaṇidharaḥ śrutivinayanidhiḥ | śamaniyamanidhir dvijaparamahitaḥ stava bhavatu gatir harir amarahitaḥ ||

તે પરમ ગુરુ, પ્રજાના સ્વામી, ભુવનના અધિપતિ, વિશાળ પૃથ્વી ધારણ કરનાર; શ્રુતિજ્ઞાન અને વિનયનો ભંડાર; શમ-નિયમની નિધિ; દ્વિજોના પરમ હિતૈષી અને દેવોના કલ્યાણકર્તા—એ શ્રીહરિ તારો આશ્રય અને ગતિ બને।

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
परमगुरुःthe supreme teacher
परमगुरुः:
Karta
TypeNoun
Rootपरमगुरु
FormMasculine, Nominative, Singular
जनभुवनपतिःlord of people and the world
जनभुवनपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootजनभुवनपति
FormMasculine, Nominative, Singular
पृथुधरणिधरःsupporter of the broad earth
पृथुधरणिधरः:
Karta
TypeNoun
Rootपृथुधरणिधर
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रुतिविनयनिधिःtreasury of Vedic learning and discipline
श्रुतिविनयनिधिः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रुतिविनयनिधि
FormMasculine, Nominative, Singular
शमनियमनिधिःtreasury of calmness and restraint
शमनियमनिधिः:
Karta
TypeNoun
Rootशमनियमनिधि
FormMasculine, Nominative, Singular
द्विजपरमहितःsupremely beneficial to the twice-born (brahmins)
द्विजपरमहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootद्विजपरमहित
FormMasculine, Nominative, Singular
तवof you/your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
भवतुmay (he) be / let (him) be
भवतु:
TypeVerb
Rootभू
FormImperative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
गतिःrefuge/goal/protection
गतिः:
Karma
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Nominative, Singular
हरिःHari (Vishnu)
हरिः:
Karta
TypeNoun
Rootहरि
FormMasculine, Nominative, Singular
अमरहितःbenefactor of the immortals (gods)
अमरहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootअमरहित
FormMasculine, Nominative, Singular
वैindeed/verily
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
H
Hari (Viṣṇu/Kṛṣṇa)
D
Dvija (Brahmins)
A
Amara (gods/devas)
E
Earth (Dharaṇī)

Educational Q&A

The verse presents Hari as the highest refuge: true guidance rests in a ruler who embodies Vedic wisdom, humility, self-restraint (śama), disciplined observance (niyama), and active benevolence toward Brahmins and the gods—linking political authority with ethical and spiritual virtues.

Vaiśampāyana, in the didactic flow of Śānti Parva, offers a laudatory characterization of Hari and invokes him as the listener’s support and destination—framing the ensuing instruction within devotion and the ideal of dharmic guardianship.