Shloka 86
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
त्रयो हि धातव: ख्याता: कर्मजा इति ते स्मृता: । पित्तं श्लेष्मा च वायुश्चव एब संघात उच्यते
trayo hi dhātavaḥ khyātāḥ karmajā iti te smṛtāḥ | pittaṁ śleṣmā ca vāyuś caiva saṅghāta ucyate |
શરીરમાં ત્રણ ધાતુ પ્રસિદ્ધ છે—વાયુ (વાત), પિત્ત અને શ્લેષ્મા (કફ); અને તે કર્મજન્ય માનવામાં આવ્યા છે. તેમના સંયુક્ત સમૂહને ‘ત્રિધાતુ’ કહે છે.
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
Embodied life depends on the balance of three bodily principles—vāta, pitta, and kapha—understood here as karmically conditioned; health and decline are connected to the state of these constituents, integrating physiological insight with moral causality (karma).
Within the Shanti Parva’s instructional discourse, the text shifts into an Ayurvedic-style explanation of the body, defining the three constituents (tridhātu) and stating their karmic origin and their role in sustaining life.