Shloka 78
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
निराशी: कर्मसंयुक्त: सत्त्वतश्नाप्पकल्मष: । सात्त्वतज्ञानदृष्टोडहं सत्त्वतामिति सात्त्वत:ः
nirāśīḥ karmasaṁyuktaḥ sattvataś cāpy akalmaṣaḥ | sāttvata-jñāna-dṛṣṭo 'haṁ sattvatām iti sāttvataḥ ||
(dhanañjaya! ahaṁ pūrvaṁ kadācid api sattvāc cyuto na bhūtaḥ | sattvaṁ matta eva utpannam iti manyasva | mama tat purātanaṁ sattvam asmin avatāra-kāle 'pi vidyate | sattva-kāraṇād eva ahaṁ pāpa-rahitaḥ niṣkāma-karmaṇi pravṛtto bhavāmi | bhagavat-prāpta-puruṣāṇāṁ sāttvata-jñānena (pañcarātrādi-vaiṣṇava-tantraiḥ) mama svarūpa-bodho bhavati | etaiḥ kāraṇaiḥ lokā māṁ “sāttvata” iti vadanti |)
હું નિરાશ રહી કર્મમાં જોડાયેલો છું અને સત્ત્વના બળે પાપકલ્મષથી અસ્પૃશ્ય રહું છું. સાત્ત્વત-જ્ઞાનથી મારું સ્વરૂપ ઓળખાય છે; તેથી મને “સાત્ત્વત” કહેવામાં આવે છે. હે ધનંજય! હું ક્યારેય સત્ત્વથી ચ્યૂત થયો નથી. જાણ, સત્ત્વ મારેમાંથી જ ઉત્પન્ન થયું છે; મારું તે પ્રાચીન શુદ્ધ સત્ત્વ આ અવતારમાં પણ વર્તમાન છે. સત્ત્વના કારણે હું નિષ્કામ કર્મમાં પ્રવૃત્ત રહીને પણ નિષ્પાપ રહું છું. ભગવત્પ્રાપ્ત પુરુષો પાંચારાત્રાદિ વૈષ્ણવ તંત્રરૂપ સાત્ત્વત-જ્ઞાનથી મારું તત્ત્વ સમજે છે; તેથી લોકો મને “સાત્ત્વત” કહે છે.
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
Purity (sattva) enables desireless action: one can remain actively engaged in karma while being free from craving and moral stain. The verse also links true understanding of the divine nature to sāttvata-jñāna—disciplined devotional knowledge—suggesting that ethical action and spiritual insight arise from the same inner clarity.
The speaker explains why he is called “Sāttvata”: he is inherently established in sattva, never deviates from it, and therefore acts without selfish desire and without sin. He further states that realized devotees comprehend his true form through Sāttvata-knowledge (associated with Vaiṣṇava traditions like the Pāñcarātra).