Shloka 32
धर्मद्वारबहुत्वविमर्शः — Reflection on the Many ‘Doors’ of Dharma (Śānti-parva 342)
सर्वेषामग्रणीर्विष्णु: सेव्य: पूज्यश्न नित्यश: । भरतनन्दन! भूत, भविष्य और वर्तमान तीनों कालोंमें होनेवाले समस्त पुरुषोंके भगवान् विष्णु ही अग्रगण्य हैं; अतः सबको सदा उन्हींकी सेवा-पूजा करनी चाहिये ।। ३१ कल नमस्व हव्यदं विष्णुं तथा शरणदं नम
sarveṣām agraṇīr viṣṇuḥ sevyaḥ pūjyaś ca nityaśaḥ | bharatanandana! bhūta-bhaviṣya-vartamāna-tri-kāleṣu bhaviṣyatāṃ sarva-puruṣāṇāṃ bhagavān viṣṇur eva agraṇīḥ; ataḥ sarvair nityaṃ tasyaiva sevā-pūjā kartavyā ||
અર્જુને કહ્યું—“સર્વમાં અગ્રણી વિષ્ણુ છે; તેઓ સદા સેવનીય અને પૂજનીય છે. હે ભરતનંદન! ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાન—ત્રણે કાળમાં થનારા સમસ્ત પુરુષોમાં ભગવાન વિષ્ણુ જ અગ્રગણ્ય છે; તેથી સૌએ હંમેશાં તેમની સેવા-પૂજા કરવી જોઈએ.”
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that Viṣṇu is the supreme and foremost reality across all time, and that steady worship and service to Him is a universal ethical duty (kartavya) supporting dharma.
Arjuna addresses a Bharata prince (Bharatanandana) and affirms Viṣṇu’s pre-eminence, urging continual devotion—framing worship not merely as ritual, but as a guiding principle for righteous living.