Shloka 3
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
Devanagari script
कथं प्रवृत्तिधर्मेषु भागा्हा देवता: कृता: । कथं निवृत्तिधर्माश्व कृता व्यावृत्तबुद्धयः,इस प्रकार निवृत्तिधर्मावलम्बी होते हुए भी उन्होंने देवताओंको प्रवृत्तिधर्मोमें अर्थात् यज्ञादि कर्मोमें भाग लेनेका अधिकारी क्यों बनाया? तथा ऋषि-मुनियोंको विषयोंसे विरक्तबुद्धि और निवृत्तिधर्मपरायण किस कारण बनाया?
Transliteration
kathaṁ pravṛttidharmeṣu bhāgāḥ devatāḥ kṛtāḥ | kathaṁ nivṛttidharmeṣu ca kṛtā vyāvṛttabuddhayaḥ ||
Translation
શૌનકે પૂછ્યું—પ્રવૃત્તિધર્મોમાં, એટલે યજ્ઞાદિ કર્મોમાં, દેવતાઓને ભાગીદાર અને અધિકારી કેમ બનાવ્યા? અને બીજી તરફ ઋષિ-મુનિઓની બુદ્ધિ વિષયોથી વિરક્ત કરીને તેમને નિવૃત્તિધર્મમાં સ્થિર કેમ કર્યા? આ વિભાગ કયા કારણથી કરવામાં આવ્યો?
Word by Word
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
प्रवृत्तिधर्मेषुin the dharmas of engagement (active duties)
प्रवृत्तिधर्मेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रवृत्तिधर्म
FormMasculine, Locative, Plural
भागाःshares/portions (entitlements)
भागाः:
Karta
TypeNoun
Rootभाग
FormMasculine, Nominative, Plural
देवताःthe deities
देवताः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवता
FormFeminine, Nominative, Plural
कृताःwere made/appointed
कृताः:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
निवृत्तिधर्माःthe dharmas of withdrawal (renunciatory duties)
निवृत्तिधर्माः:
Karta
TypeNoun
Rootनिवृत्तिधर्म
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कृताःwere made/ordained
कृताः:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
व्यावृत्तबुद्धयःthose whose minds are turned away (from objects)
व्यावृत्तबुद्धयः:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यावृत्तबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Plural
Speaker
शौनक उवाच
Characters & Entities
Ś
ŚaunakaD
Devatāḥ (the gods)Ṛ
Ṛṣi-munis (sages/ascetics, implied)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes