Shloka 13
कालनिर्देशः शोकनिवारणं च
Instruction on Kāla and the Removal of Grief
शरणागतसंत्यागो भृत्यस्यथाभरणं तथा । रसानां विक्रयश्षापि तिर्यग्योनिवधस्तथा,दक्षिणानामदानं च ब्राह्मणस्वाभिमर्शनम् । सर्वाण्येतान्यकार्याणि प्राहुर्धमविदो जना:
śaraṇāgata-santyāgo bhṛtyasyāthābharaṇaṃ tathā | rasānāṃ vikrayaś cāpi tiryag-yoni-vadhas tathā, dakṣiṇānām adānaṃ ca brāhmaṇa-svābhimarśanam | sarvāṇy etāny akāryāṇi prāhur dharmavido janāḥ ||
શરણાગતનો ત્યાગ; આશ્રિત ભૃત્યનું યથોચિત ભરણ-પોષણ ન કરવું; રસો (માદક/ભોગ્ય દ્રવ્યો)નો વેપાર કરવો; તિર્યગ્યોનિ પ્રાણીઓનો વધ કરવો; દક્ષિણા ન આપવી; અને બ્રાહ્મણનું અપમાન/ઉત્પીડન કરવું—ધર્મવિદો આ બધાંને અકાર્ય કહે છે.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Dharma is expressed through specific restraints: never betray one who seeks refuge, fulfill obligations to dependents, avoid harmful/exploitative trade, refrain from needless violence toward animals, honor ritual and charitable dues (dakṣiṇā), and never commit outrage against a brāhmaṇa. These are labeled akṛtya/akārya—actions that must be avoided.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct, Vyāsa enumerates concrete examples of prohibited behavior. The verse functions as a didactic list, defining what ‘knowers of dharma’ condemn, thereby guiding the listener toward social responsibility, non-violence, and reverence for sacred persons and obligations.