Shloka 8
Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’
Rudra–Brahmā Saṃvāda
ऊचुर्द्धिजातयो देवानेष च्छेत्स्यति संशयम् । यज्वा दानपति): श्रेष्ठ: सर्वभूतहितप्रिय:
ūcur dvijātayo devān eṣa chhetsyati saṁśayam | yajvā dānapatiḥ śreṣṭhaḥ sarvabhūtahitapriyaḥ || śrīmān rājā uparicaraḥ svayā senayā vāhanaiś ca saha ākāśamārgeṇa calati sma | tān antarīkṣacārīṇo vasūn sahasā āgatān dṛṣṭvā brahmarṣayo devatān ūcuḥ—“ayaṁ nareśo ’smākaṁ saṁśayaṁ dūrīkariṣyati; yata eṣa yajñakṛd dānapatiḥ śreṣṭhaḥ sarvabhūtānāṁ hitaiṣī priyaś ca” iti ||
દ્વિજ ઋષિઓએ દેવતાઓને કહ્યું—“આ રાજા આપણો સંશય દૂર કરશે; કારણ કે એ યજ્ઞ કરનાર, દાનપતિ, શ્રેષ્ઠ અને સર્વભૂતહિતપ્રિય છે.” શ્રીમાન રાજા ઉપરિચર પોતાની સેના અને વાહનો સાથે આકાશમાર્ગે ગતિ કરી રહ્યા હતા. અંતરિક્ષચારી વસુઓને સહસા આવતા જોઈ બ્રહ્મર્ષિઓએ દેવતાઓને કહ્યું—આવો ધર્માત્મા અને દાનશીલ નૃપ નિશ્ચય કરીને આપશે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s moral authority rests on sacrificial responsibility (yajña), generosity (dāna), and universal benevolence (sarvabhūta-hita). Such virtues make one trustworthy enough to resolve doubts even among sages and gods.
Brahmarishis see the Vasus arrive suddenly and tell the gods that the approaching King Uparicara—moving through the sky with his forces—will dispel their uncertainty, because his character is marked by sacrifice, charity, excellence, and concern for all beings.