Shloka 23
Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’
Rudra–Brahmā Saṃvāda
अवश्यं तपसा तेषां फलितव्यं नृपोत्तम । यतस्त्वं सहसा भ्रष्ट आकाशान्मेदिनीतलम्
avaśyaṃ tapasā teṣāṃ phalitavyaṃ nṛpottama | yatastvaṃ sahasā bhraṣṭa ākāśān medinītalam ||
ભીષ્મ બોલ્યા—“હે નૃપોત્તમ! તે મહાત્મા બ્રાહ્મણોની તપસ્યા નિશ્ચયે ફળીભૂત થઈ છે; તેથી જ તું અચાનક આકાશમાંથી પડી પૃથ્વી-તળ પર આવી પડ્યો. તેથી રાજાએ સદા એવા બ્રાહ્મણોનો સત્કાર કરવો જોઈએ, કારણ કે તેમની તપશક્તિનું ફળ અનિવાર્ય રીતે પ્રત્યક્ષ થાય છે.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king should consistently honor and respect brāhmaṇas/ascetics, because the power generated by their tapas inevitably produces results; disregarding them can lead to sudden downfall.
Bhīṣma explains a sudden fall of the king from the sky to the earth as the manifest ‘fruit’ of the brāhmaṇas’ austerities, using the event to reinforce a lesson on royal conduct and reverence toward spiritual authority.