Shloka 1
Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’
Rudra–Brahmā Saṃvāda
अपने-आप बछ। से, सप्तत्रिशर्दाधिकॉत्रेशततमो< ध्याय: 940. 3283 लिये अजका अर्थ अन्न है, बकरा नहीं-- इस जानते हुए भी पक्षपात करनेके कारण राजा उपरिचरके अधः:पतनकी और भगवत्कृपासे उनके पुनरुत्थानकी कथा युधिछ्िर उवाच यदा भागवतोउत्यर्थमासीद् राजा महान् वसु: । किमर्थ स परिभ्रष्टो विवेश विवरं भुवः,युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! राजा वसु जब भगवानके अत्यन्त भक्त और महान् पुरुष थे, तब वे स्वर्गसे भ्रष्ट होकर पातालमें कैसे प्रविष्ट हुए?
Yudhiṣṭhira uvāca | yadā bhāgavato 'tyartham āsīd rājā mahān Vasuḥ | kimarthaṃ sa paribhraṣṭo viveśa vivaraṃ bhuvaḥ ||
યુધિષ્ઠિરે કહ્યું— “પિતામહ! જ્યારે મહાન રાજા વસુ ભગવાનના અત્યંત ભક્ત અને મહાપુરુષ હતા, ત્યારે કયા કારણથી તેઓ સ્વર્ગથી ભ્રષ્ટ થઈ પૃથ્વીના વિવરમાં (પાતાળ-ગર્તમાં) પ્રવેશ્યા?”
युधिछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral problem central to dharma: even a highly devoted and virtuous ruler can suffer downfall if he commits a serious lapse—especially one involving partiality or deviation from truth and justice—showing that devotion must be joined with ethical integrity.
Yudhishthira asks Bhishma to explain the paradox of King Uparicara Vasu: despite being an exemplary devotee and great king, he is said to have fallen from heaven and entered a chasm into the earth/netherworld, prompting the forthcoming account of the cause and its resolution.