Shloka 62
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
अथ जीवति ते भर्ता प्रोषितो5प्यथवा क्वचित् | अगम्या परभार्येति चतुर्थो धर्मसंकर:,यदि आपके पति जीवित हैं अथवा कहीं परदेशमें चले गये हैं तो आप परायी स्त्री होनेके कारण मेरे लिये सर्वथा अगम्य हैं। ऐसी दशामें आपका यह बर्ताव धर्मसंकर नामक चौथा दोष है
atha jīvati te bhartā proṣito 'py athavā kvacit | agamyā parabhāryeti caturtho dharmasaṅkaraḥ ||
જો તારો પતિ જીવિત હોય—ભલે તે ક્યાંક પરદેશ ગયો હોય—તો તું પરપુરુષની પત્ની છે; તેથી મારા માટે સર્વથા અગમ્ય છે. આવી સ્થિતિમાં તારો આ વર્તાવ ‘ધર્મસંકર’ નામનો ચોથો દોષ બને છે.
जनक उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a clear ethical boundary: if a woman’s husband is alive—even if absent—she remains ‘another man’s wife’ and is therefore not a legitimate object of approach. Violating this boundary is framed as dharmasaṅkara, a disruptive moral confusion that undermines social and ethical order.
Janaka is speaking to a woman and evaluating the propriety of any relationship with her. He states that if her husband is living (even abroad), she is forbidden to him, and that any contrary behavior constitutes a specific category of fault termed the ‘fourth’ dharmasaṅkara.