Shloka 5
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
स वेदे मोक्षशास्त्रे च स्वे च शास्त्रे कृतश्रम: । इन्द्रियाणि समाधाय शशास वसुधामिमाम्,उन्होंने वेदमें, मोक्षशास्त्रमें तथा अपने शास्त्र (दण्डनीति)-में भी बड़ा परिश्रम किया था। वे इन्द्रियोंको एकाग्र करके इस वसुन्धराका शासन करते थे
sa vede mokṣaśāstre ca sve ca śāstre kṛtaśramaḥ | indriyāṇi samādhāya śaśāsa vasudhām imām ||
ભીષ્મે કહ્યું— તેમણે વેદમાં, મોક્ષશાસ્ત્રમાં તથા પોતાના શાસ્ત્ર (દંડનીતિ/રાજનીતિ) માં પણ ઘણો પરિશ્રમ કર્યો હતો. ઇન્દ્રિયોને સંયમમાં રાખીને અને મનને સ્થિર કરીને તેઓ આ ધરતીનું શાસન કરતા હતા।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s authority should rest on disciplined learning (Veda, mokṣa-teachings, and statecraft) and on mastery over the senses; inner restraint is presented as the ethical foundation of effective governance.
Bhishma describes an exemplary king/administrator, emphasizing that he studied sacred knowledge and political science and, by concentrating and controlling his senses, successfully governed the earth.