Shloka 183
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
नास्मि वर्णोत्तमा जात्या न वैश्या नावरा तथा । तव राजन् सवर्णास्मि शुद्धयोनिरविप्लुता,राजन! मैं जातिसे ब्राह्मणी नहीं हूँ और न वैश्या अथवा शाूद्वा ही हूँ। मैं तो आपके समान वर्णवाली क्षत्रिया ही हूँ। मेरा जन्म शुद्ध वंशमें हुआ है और मैंने अखण्ड ब्रह्मचर्यका पालन किया है
bhīṣma uvāca | nāsmi varṇottamā jātyā na vaiśyā nāvarā tathā | tava rājan savarṇāsmi śuddhayonir aviplutā ||
રાજન! જન્મથી હું ન ‘ઉત્તમ વર્ણ’ની છું, ન વૈશ્યા છું, ન કોઈ નીચ વર્ગની. હું તો તમારા સમવર્ણની—ક્ષત્રિયા—છું. મારી વંશપરંપરા શુદ્ધ અને અખંડ છે, અને મેં બ્રહ્મચર્યવ્રત અવિચલ રીતે પાળ્યું છે.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Bhishma asserts ethical and social identity through varṇa, lineage, and personal discipline: he rejects misclassification and emphasizes that integrity of conduct (especially steadfastness in vows) and acknowledged social duty-frame matter in discussions of dharma.
In the Shanti Parva’s instruction to the king, Bhishma clarifies his own status—stating he is a Kshatriya like the king, of pure lineage, and unwavering in his vow—within a broader discourse on dharma, social order, and rightful conduct.