Shloka 80
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
यदा स केवलीभूत: षड्विंशमनुपश्यति । तदा स सर्वविद् विद्वान् न पुनर्जन्म विन्दति
yadā sa kevalībhūtaḥ ṣaḍviṁśam anupaśyati | tadā sa sarvavid vidvān na punarjanma vindati ||
યાજ્ઞવલ્ક્યએ કહ્યું—જ્યારે જીવાત્મા પ્રકૃતિના સંસર્ગથી સર્વથા રહિત થઈ ‘કેવલી’ બની છવ્વીસમા તત્ત્વ—પરમાત્મા—નું પ્રત્યક્ષ સાક્ષાત્કાર કરે છે, ત્યારે તે સર્વજ્ઞ વિદ્વાન બને છે અને આ સંસારમાં ફરી જન્મ પામતો નથી।
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
Liberation comes when the self becomes detached from prakṛti and directly realizes the supreme principle (the 'twenty-sixth'). Such realization culminates in freedom from saṁsāra—no further rebirth.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Yājñavalkya is explaining a metaphysical criterion of mokṣa: the moment of direct vision of the highest reality after complete inner detachment.