Shloka 76
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
स निमज्जति कालस्य यदैकत्वं न बुध्यते । उनन््मज्जति हि कालस्य समत्वेनाभिसंवृत:
sa nimajjati kālasya yadaikatvaṁ na budhyate | unmajjati hi kālasya samatvenābhisaṁvṛtaḥ ||
જ્યારે તે (જીવ) પરમાત્મા સાથેનું પોતાનું એકત્વ નથી જાણતો, ત્યારે તે કાળના વશમાં ડૂબી જાય છે. અને જ્યારે તે સમત્વથી આવૃત થાય છે, ત્યારે તે કાળને વટાવી ઉપર ઊઠે છે.
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
Failure to realize one’s unity with the Supreme leads to being overwhelmed by Time (mortality, change, suffering). Equanimity (samatva) grounded in right knowledge enables one to transcend Time’s sway.
In a didactic discourse within the Śānti Parva, Yājñavalkya explains the spiritual condition of the jīva: ignorance of oneness causes ‘submergence’ in kāla, while the cultivation of even-minded wisdom brings ‘emergence’—a metaphor for liberation.