Shloka 28
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
पज्चविंशतिमं प्रश्न॑ पप्रच्छान्वीक्षिकी तदा । विश्वाविश्वं तथाश्चाश्वृं मित्र वरुणमेव च
pañcaviṁśatitamaṁ praśnaṁ papracchānvīkṣikī tadā | viśvāviśvaṁ tathā cāśvaṁ mitra varuṇam eva ca pṛthvīnātha |
ત્યારે તેણે આન્વીક્ષિકી (તર્કવિદ્યા) વિષે પચીસમો પ્રશ્ન પૂછ્યો. હે પૃથ્વીનાથ! વેદ સંબંધિત ચોવીસ પ્રશ્નો પૂછ્યા પછી, તેણે આગળ પૂછ્યું—“વિશ્વા શું? અવિશ્વ શું? અશ્વ શું? અનશ્વ શું? મિત્ર શું? વરુણ શું?”
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse frames a shift from purely Vedic questioning to Ānvīkṣikī—disciplined rational inquiry—by posing paired contrast-questions (all/not-all, horse/non-horse) and invoking Vedic deities (Mitra, Varuṇa). It highlights that understanding dharma and reality involves both scriptural tradition and careful conceptual analysis.
Yājñavalkya reports that, after a set of twenty-four questions about the Veda, the interlocutor raises the twenty-fifth question concerning Ānvīkṣikī and lists specific items to be defined or understood: viśvā, aviśva, aśva, non-aśva, and the deities Mitra and Varuṇa.