Shloka 12
शुकस्य मिथिलागमनम् (Śukasya Mithilāgamanam) — Śuka’s Journey to Mithilā and the Courtly Test
Devanagari script
मनो ग्रसति भूतात्मा सो5हंकार: प्रजापति: । अहंकारं महानात्मा भूतभव्यभविष्यवित्
Translation
યાજ્ઞવલ્ક્યે કહ્યું— ભૂતાત્મા, જે પ્રજાપતિ-સ્વરૂપ અહંકાર છે, તે મનને પોતાના અંદર ગ્રસી લે છે. ત્યારબાદ ભૂત-ભવ્ય-ભવિષ્યનો જાણકાર, બુદ્ધિ-સ્વરૂપ મહત્તત્ત્વ તે અહંકારને પણ ગ્રસી લે છે.
Word by Word
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Accusative, Singular
ग्रसतिdevours/absorbs
ग्रसति:
TypeVerb
Rootग्रस्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
भूतात्माthe being-soul / elemental self
भूतात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootभूतात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe/that
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अहंकारःego-principle
अहंकारः:
Karta
TypeNoun
Rootअहंकार
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रजापतिःPrajapati (lord of creatures)
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
अहंकारम्ego-principle
अहंकारम्:
Karma
TypeNoun
Rootअहंकार
FormMasculine, Accusative, Singular
महानात्माthe great self (mahat)
महानात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootमहानात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भूतभव्यभविष्यवित्knower of past, present, and future
भूतभव्यभविष्यवित्:
TypeAdjective
Rootभूत-भव्य-भविष्य-वित्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रमशःin due order / successively
क्रमशः:
TypeIndeclinable
Rootक्रमशस्
Speaker
याज़्वल्क्य उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes