Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

सुवर्णष्ठीविनोपाख्यानम्

The Account of Suvarṇaṣṭhīvin

वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर पाण्डुपुत्र राजा युधिष्ठिरने नारदजीसे कहा--'भगवन्‌! मैं सुवर्णष्ठीवीके जन्मका वृत्तान्त सुनना चाहता हूँ ।। एवमुक्तस्तु स मुनिर्धर्मराजेन नारद: । आचचक्षे यथावृत्तं सुवर्णष्ठीविनं प्रति,धर्मराजके ऐसा कहनेपर नारदमुनिने सुवर्णष्टीवीके जन्मका यथावत्‌ वृत्तान्त कहना आरम्भ किया

vaiśampāyana uvāca | janamejaya! tadanantaraṃ pāṇḍuputro rājā yudhiṣṭhiro nāradam uvāca— “bhagavan! ahaṃ suvarṇaṣṭhīvināṃ janma-vṛttāntaṃ śrotum icchāmi।” evam uktaḥ sa munir dharmarājena nāradaḥ ācaṣṭe yathā-vṛttaṃ suvarṇaṣṭhīvinaṃ prati |

વૈશમ્પાયન બોલ્યા—જનમેજય! ત્યારબાદ પાંડુપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિરે નારદજીને કહ્યું—“ભગવન્! હું સુવર્ણષ્ઠીવીનના જન્મનો વર્તાંત સાંભળવા ઇચ્છું છું.” ધર્મરાજે એમ કહ્યે પછી નારદમુનિએ સુવર્ણષ્ઠીવીન વિષે જે રીતે બન્યું હતું તે રીતે ક્રમશઃ વર્ણન કરવાનું શરૂ કર્યું.

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formpast passive participle (kta), Masculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मराजेनby Dharmaraja (Yudhishthira)
धर्मराजेन:
Karana
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Instrumental, Singular
नारदःNarada
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
आचचक्षेtold / related
आचचक्षे:
TypeVerb
Rootचक्ष्
FormPerfect (liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
यथा-वृत्तम्as it happened
यथा-वृत्तम्:
TypeIndeclinable
Rootयथा
वृत्तम्the account / occurrence
वृत्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्त
FormNeuter, Accusative, Singular
सुवर्णष्ठीविनम्Suwarṇaṣṭhīvin (proper name)
सुवर्णष्ठीविनम्:
TypeNoun
Rootसुवर्णष्ठीविन्
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिabout / concerning
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
Y
Yudhiṣṭhira
P
Pāṇḍu
N
Nārada
S
Suvarṇaṣṭhīvin

Educational Q&A

The verse models dharmic inquiry: a righteous king seeks instruction through attentive listening (śravaṇa) from a trustworthy sage, and the sage responds by narrating events “as they truly occurred” (yathā-vṛttam), emphasizing truthful transmission as an ethical duty.

Vaiśampāyana reports that Yudhiṣṭhira requests Nārada to tell the birth-account of Suvarṇaṣṭhīvin; Nārada, prompted by Dharmarāja, begins the narration in proper order.