Shloka 25
Śuka’s Nirveda: Vyāsa’s Admonition on Dharma, Impermanence, and ‘Imperishable Wealth’ (अक्षय-धन)
Devanagari script
भीष्म उवाच स तु स्वभावसम्पन्नस्तच्छुत्वा मुनिभाषितम् । विनिवर्त्य मन: कामादू धर्मे बुद्धि चकार ह
Translation
ભીષ્મ બોલ્યા—યુધિષ્ઠિર! તે રાજકુમાર વસુમાન ઉત્તમ સ્વભાવથી સંપન્ન હતો. મુનિના ઉપદેશને સાંભળી તેણે મનને કામનાઓથી ફેરવી લીધું અને બુદ્ધિને ધર્મમાં જ સ્થિર કરી દીધી.
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
स्वभाव-सम्पन्नःendowed with good nature
स्वभाव-सम्पन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वभावसम्पन्न
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
मुनि-भाषितम्what was spoken by the sage
मुनि-भाषितम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुनिभाषित
FormNeuter, Accusative, Singular
विनिवर्त्यhaving turned back/withdrawn
विनिवर्त्य:
TypeVerb
Rootविनि-वृत्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Accusative, Singular
कामात्from desire
कामात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Ablative, Singular
धर्मेin dharma/righteousness
धर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
बुद्धिम्intellect
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
चकारmade/placed
चकार:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
हindeed (emphatic particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes