Shloka 2
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
ऋते तु पुरुष नेह स्त्री गर्भ धारयत्युत । ऋते स्त्रियं न पुरुषो रूप॑ निर्वर्त येत् तथा
ṛte tu puruṣa neha strī garbhaṃ dhārayaty uta | ṛte striyaṃ na puruṣo rūpaṃ nirvartayeta tathā ||
જનક બોલ્યા—આ જગતમાં પુરુષ વિના સ્ત્રી ગર્ભ ધારણ કરી શકતી નથી; અને સ્ત્રી વિના પુરુષ પણ કોઈ દેહરૂપ પ્રગટ કરી શકતો નથી. તેથી દેહધારી જીવન પરસ્પર આશ્રયથી જ ઉત્પન્ન થાય છે, એકલાં કોઈ એકના સ્વતંત્ર પ્રયત્નથી નહીં.
जनक उवाच
Educational Q&A
That embodied existence and lineage arise through reciprocal dependence of man and woman; neither can claim complete, solitary agency in producing embodied life.
King Janaka is speaking in a didactic context in the Śānti Parva, using the example of conception and bodily formation to illustrate interdependence and the conditions required for worldly manifestation.