Shloka 9
Yājñavalkya on the Unity of Sāṃkhya and Yoga and the Marks of Meditative Composure
पजञ्चविंशो महानात्मा तस्यैवाप्रतिबोधनात् | विमलस्य विशुद्धस्य शुद्धाशुद्धनिषेवणात्,पचीसवाँ तत्त्वरूप जो महान् आत्मा है, वह निर्मल एवं विशुद्ध है। उसको न जाननेके कारण तथा शुद्ध-अशुद्ध वस्तुओंके सेवनसे वह निर्मल, संगरहित आत्मा भी शुद्ध और अशुद्ध वस्तुओंके सदृश हो जाता है। पृथ्वीनाथ! अविवेकीके संगसे विवेकशील भी अविवेकी हो जाता है
pañcaviṁśo mahānātmā tasyaivāpratibodhanāt | vimalasya viśuddhasya śuddhāśuddhaniṣevaṇāt ||
વસિષ્ઠે કહ્યું—પંચવિસમું તત્ત્વ, તે મહાત્મા, સ્વભાવથી નિર્મળ અને પરમ શુદ્ધ છે. પરંતુ તેને ન ઓળખવાને કારણે અને શુદ્ધ-અશુદ્ધનો સંગ તથા સેવન કરવાથી, તે નિરસક્ત આત્મા પણ જાણે શુદ્ધ અને અશુદ્ધ સમાન દેખાય છે. હે પૃથ્વીનાથ! અવિવેકીના સંગથી વિવેકી પણ અવિવેકી બની જાય છે.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The Self (Puruṣa), though intrinsically pure and unattached, seems to take on impurity or purity due to ignorance (non-recognition) and due to association/indulgence in mixed influences; therefore one should cultivate discernment and avoid the company and habits that erode it.
Vasiṣṭha instructs a king (addressed as ‘lord of the earth’) in a philosophical-ethical discourse: he identifies the ‘twenty-fifth principle’ as the pure Self and explains how ignorance and association with pure/impure objects makes it appear otherwise, concluding with a practical warning about the corrupting power of bad company.