Shloka 4
Yājñavalkya on the Unity of Sāṃkhya and Yoga and the Marks of Meditative Composure
कला पज्चदशी योनिस्तद्धाम प्रतिबुध्यते । नित्यमेतद् विजानीहि सोम॑ वै षोडशीं कलाम्,राजन! चन्द्रमाकी पंद्रह कलाओंके समान जीवोंकी पंद्रह कलाएँ ही उत्पत्तिके स्थान हैं। अज्ञानी जीव उन्हींको अपना आश्रय समझता है; परंतु उसकी जो सोलहवीं कला है, उसको तुम नित्य समझो। वह चन्द्रमाकी अमा नामक सोलहवीं कलाके समान है
kalā pañcadaśī yonis taddhāma pratibudhyate | nityam etad vijānīhi somaṁ vai ṣoḍaśīṁ kalām, rājan |
વસિષ્ઠે કહ્યું—પંદર કલાઓ જ યોનિ છે; એ જ ધામમાં જીવો ઉત્પન્ન થાય છે અને અજ્ઞાની ત્યાં જ જાગે છે, તેને જ આશ્રય માને છે. પરંતુ હે રાજન, આ નિત્ય જાણ—એક સોળમી કલા પણ છે; એ જ સોમ-તત્ત્વ છે; ચંદ્રની અમાવાસ્યા-રૂપ સોળમી કલાની જેમ અતિસૂક્ષ્મ અને સ્થિર, બદલાતી પંદરથી પર છે.
वसिष्ठ उवाच