Shloka 35
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
Devanagari script
कृत्स्नमेतावतस्तात क्षरते व्यक्तसंज्ञितम् । अहन्यहनि भूतात्मा तत: क्षर इति स्मृत:,हे तात! यह सम्पूर्ण पांचभौतिक जगत् व्यक्त कहलाता है और प्रतिदिन इसका क्षरण होता है, इसलिये इसको क्षर कहते हैं
Transliteration
kṛtsnam etāvatās tāta kṣarate vyaktasaṃjñitam | ahany ahani bhūtātmā tataḥ kṣara iti smṛtaḥ ||
Translation
વસિષ્ઠ બોલ્યા—હે તાત! આ સમગ્ર ‘વ્યક્ત’ કહેવાતું જગત સતત ક્ષય પામે છે. દિવસે દિવસે ભૂતાત્માનું ક્ષરણ થાય છે; તેથી તેને ‘ક્ષર’ તરીકે સ્મરે છે.
Word by Word
कृत्स्नम्entire, whole
कृत्स्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृत्स्न
FormNeuter, Accusative, Singular
एतावत्so much, this much
एतावत्:
Karma
TypeAdjective
Rootएतावत्
FormNeuter, Accusative, Singular
अस्तिis
अस्ति:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular
तातO dear (son), O dear one
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
क्षरतेperishes, wastes away, decays
क्षरते:
TypeVerb
Rootक्षर्
FormPresent, Third, Singular
व्यक्त-संज्ञितम्called/termed 'vyakta' (the manifest)
व्यक्त-संज्ञितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootव्यक्तसंज्ञित
FormNeuter, Accusative, Singular
अहनिin a day
अहनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअहन्
FormNeuter, Locative, Singular
अहनिin a day (day by day)
अहनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअहन्
FormNeuter, Locative, Singular
भूत-आत्माthe being-essence; the world consisting of elements
भूत-आत्मा:
Karta
TypeNoun
Rootभूतात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःtherefore, from that
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
क्षरःthe perishable (one/thing)
क्षरः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षर
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
स्मृतःis remembered/considered (as)
स्मृतः:
TypeVerb
Rootस्मृ (स्मृत)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वसिष्ठ उवाच
Characters & Entities
V
VasiṣṭhaT
tāta (addressed disciple/son)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes