Shloka 13
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
वसिष्ठ उवाच श्रूयतां पृथिवीपाल क्षरतीदं यथा जगत् | यन्न क्षरति पूर्वेण यावत्कालेन वाप्यथ
Vasiṣṭha uvāca: Śrūyatāṃ pṛthivīpāla kṣaratīdaṃ yathā jagat | Yan na kṣarati pūrveṇa yāvat kālena vāpy atha ||
વસિષ્ઠે કહ્યું— હે પૃથ્વીપાલ! સાંભળો. આ જગત કેવી રીતે ક્ષય અને પરિવર્તન પામે છે તે હું સમજાવું છું; અને જે પૂર્વથી પણ, કે સમયના પ્રવાહથી પણ, કદી ક્ષરિત થતું નથી— તે પણ હું કહું છું.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts the perishable nature of the world (kṣara)—everything subject to change and dissolution—with the imperishable principle (akṣara), which is not worn down by prior conditions or by time. It prepares the listener to discern what should not be clung to (the changing world) and what is worthy of realization (the timeless, unchanging reality).
In Śānti Parva, Vasiṣṭha addresses a king (pṛthivīpāla) and begins an instructive discourse. He asks the king to listen as he explains the process by which the world decays and transforms, and then promises to describe the imperishable reality that remains unaffected by time.