Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)

बुद्धि तमसि संसक्तां तमो रजसि संश्रितम्‌ । रज: सत्त्वे तथा सक्तं सत्त्वं सक्ते तथा55त्मनि

buddhiṁ tamasi saṁsaktāṁ tamo rajasi saṁśritam | rajaḥ sattve tathā saktaṁ sattvaṁ sakte tathātmani ||

ભીષ્મે કહ્યું— બુદ્ધિ તમોગુણમાં ગૂંથાય છે; તમોગુણ રજોગુણમાં આશ્રિત છે. રજોગુણ સત્ત્વગુણ સાથે બંધાયેલો છે અને સત્ત્વગુણ આત્મામાં પ્રતિષ્ઠિત છે.

बुद्धिम्intellect
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
तमसिin tamas (darkness/ignorance)
तमसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Locative, Singular
संसक्ताम्attached/entangled
संसक्ताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसंसक्त
FormFeminine, Accusative, Singular
तमःtamas
तमः:
Karta
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Nominative, Singular
रजसिin rajas (activity/passion)
रजसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरजस्
FormNeuter, Locative, Singular
संश्रितम्resting on/dependent on
संश्रितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसंश्रित
FormNeuter, Nominative, Singular
रजःrajas
रजः:
Karta
TypeNoun
Rootरजस्
FormNeuter, Nominative, Singular
सत्त्वेin sattva (clarity/goodness)
सत्त्वे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसत्त्व
FormNeuter, Locative, Singular
तथाthus/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
सक्तम्attached
सक्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसक्त
FormNeuter, Nominative, Singular
सत्त्वम्sattva
सत्त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्त्व
FormNeuter, Nominative, Singular
सक्तेin the attached one / in one who is attached
सक्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसक्त
FormMasculine, Locative, Singular
तथाlikewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
आत्मनिin the self
आत्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Locative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
B
buddhi (intellect)
T
tamas
R
rajas
S
sattva
Ā
ātman (self)