Shloka 108
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
ज्ञानं महद् यद्धि महत्सु राजन् वेदेषु सांख्येषु तथैव योगे । यच्चापि दृष्टं विविध॑ पुराणे सांख्यागतं तन्निखिल नरेन्द्र
jñānaṁ mahad yad dhi mahatsu rājan vedeṣu sāṅkhyeṣu tathaiva yoge | yac cāpi dṛṣṭaṁ vividhaṁ purāṇe sāṅkhyāgataṁ tan nikhilaṁ narendra ||
ભીષ્મ બોલ્યા—રાજન! મહાત્માઓમાં, વેદોમાં, સાંખ્યશાસ્ત્રમાં તથા યોગમાં જે મહાન જ્ઞાન છે, અને પુરાણોમાં જે વિવિધ ઉત્તમ તત્ત્વદૃષ્ટિ દેખાય છે—હે નરેન્દ્ર, તે બધું સાંખ્યમાંથી જ ઉદ્ભવ્યું છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma asserts that the highest, widely attested wisdom—whether expressed in Vedic revelation, Sāṅkhya analysis, Yogic discipline, or Purāṇic narratives—ultimately derives from Sāṅkhya, presenting it as a foundational framework for understanding reality and guiding liberation-oriented ethics.
In Śānti Parva’s instruction to the king after the war, Bhīṣma continues his philosophical counsel, emphasizing the authority and centrality of Sāṅkhya as a root-source behind multiple respected bodies of teaching.