Shloka 4
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
वदन्ति कारण चेदं सांख्या: सम्यग् द्विजातय: । विज्ञायेह गतीः सर्वा विरक्तो विषयेषु यः
vadanti kāraṇa cedaṃ sāṅkhyāḥ samyag dvijātayaḥ | vijñāyeha gatīḥ sarvā virakto viṣayeṣu yaḥ ||
ભીષ્મે કહ્યું—સમ્યક્ સમજ ધરાવતા સાંખ્યમતાવલંબી દ્વિજોએ આ યથાર્થ કારણતત્ત્વ જણાવ્યું છે: આ લોકમાં સર્વ ગતિઓને જાણી જે વિષયોમાંથી વિરક્ત થાય છે, તે જ દેહત્યાગ પછી મોક્ષ પામે છે. આ વાત સૌને સ્પષ્ટ છે; અન્ય કોઈ ઉપાયથી મોક્ષ શક્ય નથી. તેથી તેઓ સાંખ્યને જ મોક્ષદર્શન કહે છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation is said to follow from clear discernment of the various destinies/courses of beings and from detachment (vairāgya) toward sense-objects; the Sāṅkhyas present this discriminative knowledge and dispassion as the decisive means to mokṣa.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma is teaching about liberation and philosophical paths; here he reports the Sāṅkhya position that true knowledge and detachment are the essential cause leading to freedom after the body is relinquished.