Shloka 40
अव्यक्तकालमान-निर्णयः
Measures of Time from the Unmanifest; Creation, Elements, and the Primacy of Mind
हंस उवाच अज्ञानेनावृतो लोको मात्सर्यान्न प्रकाशते | लोभात् त्यजति मित्राणि संगात् स्वर्ग न गच्छति
haṃsa uvāca ajñānenāvṛto loko mātsaryān na prakāśate | lobhāt tyajati mitrāṇi saṅgāt svargaṃ na gacchati ||
હંસે કહ્યું—આ લોક અજ્ઞાનથી આવૃત છે; ઈર્ષ્યાના કારણે તેનું સાચું સ્વરૂપ પ્રકાશિત થતું નથી. લોભથી મનુષ્ય મિત્રોનો ત્યાગ કરે છે અને આસક્તિના દોષથી સ્વર્ગે જઈ શકતો નથી.
हंस उवाच
Educational Q&A
Ignorance veils discernment; envy prevents clarity, greed destroys friendship, and attachment obstructs higher attainment (svarga). The verse urges inner purification—freedom from envy, greed, and clinging—as a basis for dharmic life and spiritual progress.
In Śānti Parva’s didactic setting, the Haṃsa delivers a moral instruction, diagnosing common inner faults (ignorance, envy, greed, attachment) and stating their consequences for social bonds and posthumous destiny.